Hội thảo “Dữ liệu và công nghệ trong tương lai của bán lẻ” đã diễn ra vào ngày 19/12 do Tạp chí Nhà Quản Lý tổ chức.
Hội thảo đón nhận sự tham dự của đại diện đến từ công ty bán lẻ (FPT Retail), công ty công nghệ (Palexy), nhà cung cấp giải pháp về dữ liệu, marketing (Mobio), nhà cung cấp giải pháp quản trị tổng thể doanh nghiệp (1Office) và công ty fintech năng động nhất hiện tại (MoMo).
Nhiều khách mời tham dự hội thảo.
Mở đầu chương trình, ông Trương Trí Vĩnh, Giám đốc Tạp chí Nhà Quản Lý chia sẻ, bán lẻ đang là ngành tâm điểm của Việt Nam, hấp dẫn nhất trong ngành kinh tế, phản ánh đầy đủ bức tranh của xã hội, hành vi của người tiêu dùng. Việt Nam là một trong những tâm điểm của khu vực Đông Nam Á. Hầu hết các dự báo đều chỉ ra bằng ba yếu tố ảnh hưởng đến bán lẻ bao gồm: quá trình đô thị hóa, người tiêu dùng tìm kiếm những trải nghiệm mới, khả năng thích ứng của hệ thống logistics. Hai trong số ba yếu tố liên quan đến công nghệ.
Ông Trương Trí Vĩnh, Giám đốc Tạp chí Nhà Quản Lý phát biểu khai mạc.
Theo ông Vĩnh, các nhà quản lý đang phải đối mặt với sự thay đổi nhanh chóng của thị trường. Điều này khiến nội tại của doanh nghiệp cũng phải thay đổi. Tạp chí Nhà Quản Lý mong muốn nghe chia sẻ những câu chuyện thực chiến, những vấn đề mà doanh nghiệp gặp phải trong quá trình thực hiện từ các lãnh đạo hàng đầu của các công ty thay vì ngồi kể về những câu chuyện trong tương lai.
Trong phần trình bày về Chuyển đổi ngành bán lẻ và vai trò của dữ liệu, ông Vũ Ngọc Tâm, Tổng thư ký toà soạn Tạp chí Nhà Quản Lý nhận định, thị trường chuyển động rất nhanh, cùng với sự hợp tác của fintech và bán lẻ sẽ thúc đẩy cho các mô hình mới phát triển trong tương lai.
Các diễn giả tới đông đủ, chuyện trò trước phiên mở màn hội thảo.
Trong suốt 19 năm qua, tốc độ tăng trưởng của bán lẻ nằm mở mức trên 10% mỗi năm. Số liệu WorldBank dự báo năm 2019, Việt Nam có tốc độ tăng trưởng 6,8%. Tín dụng tiêu dùng cũng phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây. Thế hệ Z cũng nổi lên. Thương mại điện tử là một kênh bán hàng tốt nhưng đến nay các cửa hàng thực vẫn thắng thế. Ông dẫn chứng các chuỗi cửa hàng như Thế Giới Di Động, FPT Retail, Sài Gòn Co.op. Động lực tăng trưởng không còn nằm ở các thành phố lớn như Hà Nội hay TP.HCM mà đã mở rộng sang các đô thị hạng hai. Hành vi của khách hàng cũng theo đuổi đa kênh theo làn sóng của internet. Nhu cầu trở nên đa dạng hơn. Yêu cầu của khách hàng đã thay đổi về tiện lợi, không trung thành với một nhãn hàng, và yêu cầu về tính cá nhân hoá ngày càng tăng.
Trong hạ tầng bán lẻ, các kênh bán hàng hiện đại như trung tâm thương mại phải thay đổi, đẩy về khu vực ngoại ô, và chỉ giữ lại những địa điểm quan trọng trong trung tâm. Theo bài viết với tiêu đề Thời đổi vai của bán lẻ – của chuyên gia bán lẻ John Bird, các nhà bán lẻ truyền thống đang tập trung vào những nhu cầu như ẩm thực trong khi những nhà bán lẻ kiểu mới đang đầu tư rất nhiều những mô hình mới như thương mại điện tử.
Ông Thông Đỗ, nhà sáng lập, Chủ tịch của Palexy, chia sẻ, bán lẻ truyền thống và thương mại điện tử cạnh tranh nhau bằng qua sự thấu hiểu khách hàng – điều mà từ trước đến nay, do cấu trúc, thương mại điện tử đang làm tốt hơn.
Người cung cấp giải pháp của một loạt các chuỗi bán lẻ truyền thống nhìn nhận, cách cấu trúc của chuỗi bán lẻ truyền thống và thương mại điện tử rất khác nhau. Với mô hình truyền thống, doanh nghiệp sản xuất sản phẩm và gửi tới đại lý với hy vọng khách hàng sẽ lựa chọn sản phẩm của mình. Trong khi đó, các doanh nghiệp thương mại điện tử ngày nay có khả năng ghi nhớ hành trình mua hàng của khách, sự quan tâm, thời gian dừng lại ở sản phẩm. Đơn vị online có thể biết được thị hiếu khách hàng trước khi sản xuất.
Quay lại bản chất của cuộc cạnh tranh giữa các nhà bán lẻ cả truyền thống và thương mại điện tử, ông Thông Đỗ nhấn mạnh bản chất của thành công là bên nào nắm được hai chìa khóa: trải nghiệm khách hàng và tối ưu hóa vận hành.
Trong bài trình bày về Chuyển đổi bán lẻ và vai trò của dữ liệu: Câu chuyện chuyển đổi số của FPT Retail, ông Bùi Hải Hà, người có kinh nghiệm trong vai trò tư vấn Chuyển đổi số năm 2018 cho FPT Software, đã chia sẻ câu chuyện chuyển đổi số tại những doanh nghiệp ông hợp tác.
Ông Bùi Hải Hà, Phó Giám đốc Hệ thống thông tin, FPT Retail và câu chuyện chuyển đổi số tại chính doanh nghiệp bán lẻ khổng lồ này.
Từ năm 2019, mục tiêu chuyển chuyển số đã là chiến lược chung của FPT Retail. Tuy nhiên, việc chuyển đổi số đa phần gặp thất bại do nhiều nguyên nhân khác nhau.
Ông Hà chia sẻ, chuỗi nhà thuốc Long Châu đang ở giai đoạn mở rộng rất nhanh. Việc chuyển đổi số phải bắt đầu từ xây dựng nền tảng kinh doanh, công nghệ và chuyển đổi con người. Mở rộng nhanh chóng một chuỗi bán lẻ gây khó khăn đáng kể trong tiến trình chuyển đổi số của doanh nghiệp.
Với một doanh nghiệp bán lẻ vận hành một lúc nhiều chuỗi, với các mặt hàng đa dạng, dẫn đến khách hàng đa dạng, thách thức của FPT Retail trong chuyển đổi số là phải liên tục điều chỉnh chiến lược thích hợp trong tình hình mới. Phần phức tạp nhất là đảm bảo việc phát triển và vận hành hệ thống. Thách thức đến từ nhân sự bên trong công ty, khi việc chuyển đổi số diễn ra nhanh với quy mô lớn, FPT Retail không thể lập tức thay đổi theo số lượng nhân sự bộ phận IT.
Theo ông Hà, các khách hàng khác nhau có trải nghiệm khác nhau. Nhân viên, quản lý của doanh nghiệp cũng có những trải nghiệm đa dạng với sự đa dạng của sản phẩm kinh doanh. “Tuy nhiên, chúng tôi muốn ưu tiên cho trải nghiệm khách hàng”, ông nói. Tại FPT Retail, tất cả các nhân viên đều sử dụng một ứng dụng chung. Trong đó, nhân viên marketing có thể kiểm tra những chương trình khuyến mãi của công ty hay nhân viên kinh doanh có thể kiểm tra doanh số trong ngày ở bất cứ thời điểm nào.
Ông Lê Việt Thắng – nhà sáng lập & CEO, 1Office, góp mặt vào workshop của Tạp chí Nhà Quản Lý với chủ đề “Giải pháp quản trị tổng thể cho doanh nghiệp – Ứng dụng trong ngành bán lẻ”. Sau ba năm làm việc tại Công ty Cổ phần FPT, ông Thắng quyết định bước chân vào con đường khởi nghiệp công nghệ, xây dựng nền tảng quản lý cho doanh nghiệp 1Office.
Theo ông Thắng, Trên thị trường có nhiều công cụ để giải quyết tuy nhiên việc giải quyết đơn lẻ từng bài toán với nhiều công cụ khác nhau sẽ gây ra nhiều khó khăn cho người quản lý. Từ đó, doanh nghiệp dùng quá nhiều phần mềm, khiến dữ liệu không được đồng bộ. Ngoài ra việc dùng nhiều phần mềm, chi phí công ty cao hơn. Mỗi phòng ban dùng một phần mềm khiến truyền thông nội bộ cũng bị hạn chế.
Ông Đậu Hoàng Quân Giám đốc, Đại diện miền Nam, Mobio chia sẻ về “Customer data platform”. Theo ông Quân, Việt Nam vẫn chưa thực sự phổ biến khái niệm này. Năm 2019, các nhãn hàng tiêu dùng nhanh đang nhận ra những thay đổi của thị trường. Khoảng cách giữa công nghệ Việt Nam và thế giới đã thu hẹp. Các doanh nghiệp bán lẻ đều nói về những chủ đề như big data, trí tuệ nhân tạo. Thương mại thế giới thay đổi, các ông lớn cũng thay đổi. Điều này khiến các doanh nghiệp Việt Nam cũng phải thay đổi.
Theo ông Quân, hiện tại khách hàng cũng có xu hướng không còn trung thành với các nhãn hàng yêu thích của mình nữa. Đây là một rủi ro đối với các nhà bán lẻ. Lợi thế của các nhà bán lẻ là mức độ tương tác với khách hàng.
Dẫn câu chuyện “nóng hổi” của Vingroup, khi doanh nghiệp này vừa rút khỏi mảng bán lẻ trực tiếp và tuyên bố nâng cấp mảng thương mại điện tử thành mô hình “New Retail”, ông Nguyễn Xuân Trường (Trường Bomi) Giám đốc mảng Social Payment, Ví điện tử MoMo bàn về tương lai của bán lẻ tại hội thảo cùng tên do Tạp chí Nhà Quản Lý tổ chức ngày 19.12, tại TP.HCM.
Mô hình “New Retail” được nhắc tới lần đầu bởi Jack Ma, người sáng lập Alibaba năm 2017. Theo ông Trường, Alibaba đã làm rất thành công. Alibaba xây dựng được một hệ sinh thái mà ông nói đùa rằng “ngoài Alibaba còn 40 tên cướp nữa”. Ở đây, 40 tên cướp là các nền tảng hỗ trợ trải nghiệm khách hàng, mang lại sự tiện lợi và giữ khách hàng ở lại lâu hơn với nhà bán lẻ.
Dù chậm hơn nước bạn chuyển động này đang diễn ra tại Việt Nam. Vingroup khai tử cửa hàng Vinpro, chuyển nhượng hệ thống VinMart, VinMart+ và sáp nhập trang thương mại điện tử Adayroi.com vào ví điện tử VinID Pay. Đặc biệt,với sự xuất hiện của One Mount Group (OMG), doanh nghiệp Vingroup nắm 51% cổ phần tham gia vào lĩnh vực vận chuyển. “Câu chuyện ở đây là New Retail. Dù không còn trực tiếp bán lẻ nhưng Vingroup vẫn tập trung nhiều vào chuyển đổi số cho mục tiêu bán lẻ trong tương lai”, ông Trường nhìn nhận.
Ông cho rằng tương lai của ngành bán lẻ trong thập kỷ tới dành cho những đơn vị xây dựng được hệ sinh thái vững chắc xung quanh mình, níu giữ người dùng ở lại càng nhiều càng tốt. Nếu không, họ sẽ bị kết liễu.
Phần thảo luận cuối chương trình, các diễn giả cùng ngồi lại để chia sẻ về những thắc mắc về các phần trình bày trước đó. Giải đáp vấn đề về những thách thức về chuyển đổi số, ông Thông Đỗ chia sẻ, kinh nghiệm trong quá trình cung cấp dịch vụ cho doanh nghiệp, chúng tôi thấy big data đã chiết xuất ra quyết định phù hợp thực tế không nhiều. Doanh nghiệp nên bắt đầu từ câu hỏi “what, why, how” để xác định những bài toán cụ thể và xây dựng những công cụ để thu thập dữ liệu.
Ông Vũ Ngọc Tâm, Tổng thư ký tòa soạn Tạp chí Nhà Quản Lý nói về Chuyển động ngành bán lẻ và vai trò của dữ liệu – khái niệm New retail.
Theo ông Thắng, thách thức trong quá trình chuyển đổi số là cản trở các hoạt động kinh doanh đang diễn ra, gây ra những biến động nhân sự. Thói quen của nhân sự cũng là một cản trở. Ngoài ra, chuyển đổi số cũng dựa vào ý chí của lãnh đạo, cuối cùng là sự lo lắng về sự bảo mật công nghệ.
Với kinh nghiệm làm với nhiều bộ phận trong một công ty, ông Quân chia sẻ, công nghệ là một công cụ vô hình. Do đó, khách hàng cũng đặt ra nhiều nghi vấn với những công cụ công nghệ. Lãnh đạo cũng lo lắng về trình độ của nhân viên khiến công ty khó tiếp cận với những sản phẩm. Thuyết phục những thứ vô hình là thách thức nhất lớn nhất của các nhà cung cấp giải pháp công nghệ.
Khi được hỏi về về mối quan hệ tương tác giữa các bên với nhau từ fintech, logistics và bán lẻ, ông Nguyễn Xuân Trường nhận định, Việt Nam vẫn còn sớm với Mỹ và Trung Quốc. Quá trình đô thị hóa của Việt Nam vẫn còn chậm so với những quốc gia phát triển khác. Do đó, ông cho rằng, chúng ta nên đi từ vấn đề của người dùng. Với mô hình mới, cần rất nhiều bên tham gia vào.
Nguồn: Tạp chí Nhà Quản Lý
